Heb ik het over de mensen in de zorg, over boekverkopers wellicht? Nee ik heb het over de klachten van auteurs dat ze te weinig betaald krijgen voor online gebruik van hun boeken. Waar kennen we dit van?

Al weer tien jaar geleden, beetje over de muren blijven kijken boekenvakkers, speelde precies deze discussie in de muziekindustrie. Hoezo krijgen we maar 0,05 cent per stream? Dat is toch veel te laag? Het is verleidelijk om daar ja op te zeggen, 0,05 cent klinkt niet echt hoog. Maar ja, laag bestaat bij de gratie van hoog. Dus we moeten op zoek naar de vergelijking.

Ik ga er van uit dat de gemiddelde auteur deze inkomsten vergelijkt met wat hij of zij krijgt als er een fysiek boek of een e-book wordt verkocht. Laten we eens als ruw getal 2 euro nemen. Ik denk dat gemiddeld een auteur 2 euro per boek krijgt (jaja, hangt af van het boek, van de verkoopprijs etc etc. maar het is een ballpark figure). Zetten we 0,05 cent af tegen 2 euro dan is het magertjes. Voor een boek krijg je 4000 keer zo veel. Wat een fooi inderdaad.

Maar laten we nu eens even inzoomen op een ander getal. Ik keer weer even terug naar de muziekindustrie. 0,05 cent per stream oftewel 50 cent per 1000 luisteraars. Maar nu gaan we vergelijken met iets anders. Radio. Als we meten naar gebruik dan ontvangt een componist bij het draaien van zijn compositie op de radio geen 0,05 cent per gebruiker, maar 0,003. Meer dan tien keer zo weinig dus.

En toch is er nooit gemopperd over de schamele opbrengst van muziek op de radio. Dat is historisch zo gegroeid. Ooit was radio de promotie voor de verkoop van geluidsdragers. Mensen hoorden een liedje op de radio en hop sprintten we met z’n allen naar de platenzaak en daar werd het album of de single gekocht. Dus radio was voornamelijk een marketinginstrument en dus was het alleen maar mooi dat de componist zelfs geld verdiende met de marketing. Win-win, niemand die klaagde.

In de boekenbranche kennen we het fenomeen radio niet, dus die vergelijking gaat niet op. Helaas worden maar zelden boeken voorgelezen op de radio en dus is die inkomstenbron er niet voor de schrijver. Maar….hoe moet je online verkoop van boeken zien, als luisterboek bijvoorbeeld? Kannibaliseert dat op de normale verkoop? Met ander woorden gaat de gemiddelde auteur er per saldo op achteruit? Als ik zie dat in 2025 de totale omzet van de reguliere boekenverkoop nagenoeg gelijk is gebleven en ondertussen de omzet van abonnementsdiensten voor boeken gemiddeld 36% zijn gegroeid. Dan is de koek dus groter geworden en niet kleiner.

Tel daar bij op dat het consumeren van een luisterboek iets wezenlijks anders is dan het lezen van een boek. Ik lees geen boeken in de auto, maar ik beluister ze wel. En dat deed ik vroeger niet. Dus ik sluit helemaal niet uit dat auteurs er per saldo op vooruit zijn gegaan.

Hans Bousie

Boekblad 21 september 2026