Ondertussen, ik schreef hier vorige week al over wordt er lustig geprocedeerd over uitgeven en AI. De Duitse uitgever Carlsen, auteur Marc Uwe Kling en illustrator Astrid Henn hebben onlangs OpenAI Ireland gedagvaard over het populaire Duitse kinderboek over een eenhoorn, Das Neinhorn. Kern van het geschil is dat ChatGPT met een paar eenvoudige prompts verhaaltjes kan maken, die sterk lijken op het origineel. Of dat te sterk is, dat zal de rechter moeten uitmaken. Ook interessant voor het Nederlands perspectief. Nog geen gelopen koers voor de eisers overigens, omdat stijlbescherming onder het Nederlands (en naar ik vrij zeker weet ook Duits) auteursrecht niet bestaat. Je mag in andermans stijl werken, maar het mag dan niet (nagenoeg) een kopie worden. To be continued.

Ook in de muziekindustrie zag je bij de digitalisering eerst dat partijen elkaar de tent uitvochten. Alom werd er geprocedeerd. Er liepen op enig moment wel 30.000 procedures, aangespannen door de Recording Industry of Association of America (RIAA). Dat was een walhallah voor advocaten natuurlijk, de vraag is alleen wie is er met al die procedures wat opgeschoten, op de eerder aangehaalde advocaten na natuurlijk. Ondertussen is het procederen tussen de diverse marktpartijen nagenoeg gestopt, niet in de laatste plaats omdat grote muziekmaatschappijen, zoals Universal en Sony gewoon aandeelhouder zijn geworden in bijvoorbeeld Spotify.

Uiteindelijk verwacht ik ook in het boekenvak een vorm van vreedzame coëxistentie. In dat licht het volgende. Vorige week startte Google het Google Expert Intelligence voor e-books. Kopers van een boek kunnen dat boek bevragen, quizzen laten maken etc. Het interessante is dat bij de start meer dan 100.000 Engelstalige titels mee doen, van onder meer Penguin Random House, Bloomsbury en De Gruyter Brill. En het wordt niet een product dat met het boek concurreert, maar het voegt iets toe. Het wordt een dienst bovenop een boek. Waarbij aanschaf, toestemming en AI aan elkaar gekoppeld worden. Op die manier krijgt de boekenbranche een extra kanaal (wel even afwachten of de boekhandel daar ook een rol in krijgt) en de lezers een extra dienst, zonder dat de nieuwe ontwikkelingen de oude in de weg zitten.

Ik denk dat we het van dit soort afslagen moeten hebben. Wat kunnen we meer doen dan we al doen, in plaats van hoe kunnen we hetzelfde doen wat we al deden maar dan met andere marktpartijen. Hier kunnen de nieuwe ontwikkelingen alles bij het oude laten en toch wat toevoegen.

Hans Bousie

Boekblad, 31 augustus 2026