Ik verzin een opdracht: schrijf een literaire alinea met de volgende informatie: de Russische ik-figuur loopt in de nacht door een naaldbos. Hij loopt over een pad met witte kiezels, die door de volle maan hel worden verlicht. Zo kan hij zonder kunstmatige verlichting zijn pad kiezen en verdwaalt hij niet.

Eerst doe ik zelf een poging en het wordt:

I. Het is volle maan. Ik, Ivan Ivanovitsj, zie de witte kiezels van het pad. Om me heen is het duister, alleen het pad licht voor me op, wit. Het kronkelt smalletjes door het bos, zwart. Ik ben alleen, maar omdat het pad en ik elkaar zo goed kennen, niet eenzaam. We weten dat ons samenzijn zal eindigen bij het vennetje, waar het pad eindigt in rimpelloos water en duisternis.

Als ik deze prompt invoer bij ChatGPT krijg ik:

II. Ik liep die nacht alleen door het naaldbos. De dennen stonden zwart en roerloos aan weerszijden van het pad, hun kruinen zo dicht opeen dat de hemel er slechts in smalle stroken tussen zichtbaar was. Toch had ik geen lamp nodig. Onder mijn voeten lagen witte kiezels, bleek als bot, en waar het licht van de volle maan door de takken viel, lichtten ze helder op in het duister. Ze vormden een zwijgend spoor tussen de bomen. Ik hoefde slechts hun bleke glans te volgen. Zolang ik de stenen onder mijn voeten zag, wist ik waar ik heen moest, en kon het bos mij niet van het pad lokken.

Maar ik ben daar niet tevreden over en vraag over mijn eigen maaksel (I): “maak dit mooier” en dan krijg ik:

III. Ik, Ivan Ivanovitsj, zie de witte kiezels voor me oplichten. Om me heen heerst duisternis; alleen het pad wijst zich aan mij. Van de stenen lijkt een helder, bijna onnatuurlijk daglicht af te stralen. Hoe feller ze oplichten, hoe dieper het duister tussen de bomen lijkt te worden. Ik ben alleen, maar niet eenzaam. Daarvoor ken ik het pad te goed. Ik ken het pad en het pad kent mij. We weten allebei waar ons samenzijn eindigt: bij het vennetje. Daar houdt het pad op. Daar ligt het water, stil en rimpelloos. En daar is, rondom ons, niets meer dan duisternis.

Ik vind het heerlijk om op deze manier te experimenteren. Ik verzin een opdracht en ik ga er eerst voor zitten en probeer die zelf zo goed mogelijk te maken. Dan stel ik dezelfde vraag aan Chat en dan denk ik opnieuw na over mijn eigen antwoord. En dan sleutel ik daar weer aan.

We leven in een prachtige tijd vind ik. Kunstmatige intelligentie kan je de stuipen op het lijf jagen, zelf richtende drones en rogue ontworpen biologische oorlogsvoering, het einde der tijden. Maar ook het land van onbeperkte mogelijkheden. Alles op de schop. En als iets mij kan bekoren is het dat.

Hans Bousie

Boekblad 5 oktober 2026