Wie wil begrijpen waarom Fourth Wing (eerste deel van een serie van 5) van Rebecca Yarros zo’n succes is, moet misschien kijken naar de tijd waarin het boek verscheen. Voor wie het gemist heeft: Fourth Wing draait om Violet Sorrengail, een jonge vrouw die terechtkomt op een militaire academie voor drakenrijders. Ze ontdekt gaandeweg dat de regering liegt en dat de vijanden niet zijn wie ze lijken. Verboden kennis wordt achtergehouden. Haar aantrekkelijke geliefde Xaden blijkt onderdeel van een verzetsnetwerk.

Met andere woorden: het plot van Fourth Wing is een complot. Dat is interessant, omdat het boek verschijnt in een tijd waarin wantrouwen de dominante emotie van het Westen lijkt. Overheden liegen. (Main stream) Media manipuleren. Wetenschappers houden dingen achter. Grote bedrijven trekken aan de touwtjes.

Fourth Wing bedient dat gevoel perfect. De aantrekkingskracht van het boek zit niet alleen in de romantiek tussen de Violet en Xaden. Het zit ook in de bevredigende ontdekking dat de hoofdpersoon gelijk heeft wanneer ze twijfelt aan de officiële werkelijkheid. De wereld blijkt inderdaad anders in elkaar te zitten dan haar is verteld. Achter de façade bevindt zich een geheime waarheid die slechts door een select gezelschap wordt gezien. Wist u bijvoorbeeld dat de Clintons containers vol misbruikte kinderen vervoeren?

Dat patroon zie je tegenwoordig overal. In thrillers, series, podcasts en sociale media. Het is een narratief dat lezers onmiddellijk begrijpen: vertrouw de autoriteiten niet, zoek zelf naar de waarheid.

Betekent dat dat de lezers van Rebecca Yarros pushovers zijn? Dat zou een te gemakkelijke conclusie zijn. Miljoenen mensen lezen Fourth Wing niet omdat ze geloven dat de overheid draken verbergt (of reptielen). Ze lezen het omdat het verhaal een diep menselijke fantasie aanspreekt: de wens dat de wereld meer betekenis heeft dan kenbaar is. Dat jij niet gewoon een uitgever, boekverkoper of ouder bent, maar that there is more to it than meets the eye.

Tegelijkertijd is het opvallend hoe weinig weerstand het boek biedt. De machthebbers zijn corrupt. De rebellen hebben gelijk. De aantrekkelijke buitenstaander blijkt betrouwbaarder dan het systeem. Het zijn morele schema’s die comfortabel lezen omdat ze weinig ambiguïteit bevatten. De lezer hoeft nauwelijks te worstelen met ingewikkelde dilemma’s.

Misschien verklaart dat ook het succes. In onze complexe wereld biedt Fourth Wing een overzichtelijk universum. De vijand is herkenbaar. De waarheid is uiteindelijk kenbaar. De liefde overwint. Het complot blijkt echt.

Daarmee is Rebecca Yarros niet zozeer een groot vernieuwer van de literatuur als wel een thermometer van de tijdgeest. Zij begrijpt dat hedendaagse lezers niet alleen verlangen naar romantiek of anderszins willen ontsnappen. Ze verlangen naar bevestiging dat hun wantrouwen terecht is.

Dat is misschien wel de slimste truc van Fourth Wing. Niet de draken, niet de seks en zelfs niet de cliffhangers. Maar het geruststellende idee dat achter alle verwarring een verborgen waarheid schuilgaat — en dat de heldin die uiteindelijk mag onthullen. Dat leest lekker weg met vakantie. Niets is wat het lijkt en zelfs dat niet.

Hans Bousie